SPECJALIZACJA NAUCZYCIELSKA

Specjalizacja nauczycielska, prowadzona przez Instytut Polonistyki Stosowanej na studiach pierwszego i drugiego stopnia, oferuje kandydatom kształcenie przygotowujące do pracy nauczyciela polonisty na wszystkich etapach edukacyjnych.

Program dostosowany jest do standardów kształcenia nauczycieli ogłoszonych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w 2012 roku.

Absolwenci specjalizacji nauczycielskiej uzyskują gruntowną wiedzę w zakresie metodyki nauczania języka polskiego, pedagogiki, oraz psychologii dzięki której przygotowani są do kompleksowej realizacji dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych zadań szkoły, a także do uczenia się i doskonalenia własnego warsztatu pedagogicznego. Zdobyte umiejętności poparte są doświadczeniem zyskanym podczas praktyk w różnego typu szkołach.

Program specjalizacji nauczycielskiej został ostatnio poszerzony o dodatkowe zajęcia, dzięki którym jej absolwenci z łatwością sprostają wymaganiom współczesnego szkolnictwa. Są to: emisja głosu i techniki mowy, konteksty nauczania języka polskiego, warsztat interpretacyjny, polonistyczne programy autorskie, techniki multimedialne w pracy nauczyciela.

Program specjalizacji na studiach I i II stopnia studiów dla studentów, którzy rozpoczęli studia przed 2012/2013


czytaj całość ...

Program specjalizacji na studiach I i II stopnia studiów dla studentów, którzy rozpoczęli studia w 2012/2013 i później


czytaj całość ...

Korekta specjalizacji nauczycielskiej obowiązująca od roku akademickiego 2017/2017


czytaj całość ...

Opis przedmiotów

A. Kształcenie na poziomie licencjackim

1. Psychologia
Ćwiczenia: Celem kursu jest zapoznanie studentów ze współczesnymi teoriami psychologicznymi, które mogą mieć zastosowanie w pracy nauczyciela. Program obejmuje zagadnienia dotyczące rozwoju człowieka oraz zaburzeń rozwojowych (z uwzględnieniem różnic indywidualnych) oraz elementy psychologii społecznej. Studenci zapoznają się z efektywnymi metodami planowania pracy własnej i ucznia.
Wykład: Program obejmuje takie zagadnienia, jak: definicje rozwoju, zmiany rozwojowej, procesu rozwojowego; rozwój poznawczy, emocjonalny, społeczny, moralny; rozwój mowy; podstawowe procesy związane z uczeniem się; motywacja i wspomaganie motywacji do uczenia się; zaburzenia rozwoju, uzależnienia, trudności wychowawcze; warunki efektywnej pracy dydaktycznej, współpraca z rodzicami.

2. Pedagogika
Celem pedagogiki na specjalizacji nauczycielskiej jest wprowadzenie studenta w podstawowe zagadnienia teorii edukacji (problemy współczesnego wychowania, nowoczesnej dydaktyki); zapewnienie możliwości aktywnego poznawania praktyki wykorzystując metody pośrednie (np. symulacje, modelowe opisy zdarzeń); kształtowanie umiejętności refleksji i badania własnej praktyki edukacyjnej; kształtowanie umiejętności działaniowych w obszarze klasy szkolnej, współpracy z rodzicami, szerszym środowiskiem szkolnym.
Realizację tych celów umożliwiają między innymi następujące treści kształcenia: teleologiczne i aksjologiczne podstawy współczesnego wychowania; prawidłowości procesu wychowania i nauczania i ich uwarunkowania; metody i formy, rezultaty pracy pedagogicznej; program i treści kształcenia, planowanie pracy, kontrola i ocena rezultatów; procesy integracyjne w obrębie grupy klasowej; metody profilaktyki, diagnostyki i terapii;

3. Mechanizmy uczenia się i strategie nauczania
Uwaga uczestników zajęć skupia się na psychologicznych i pedagogicznych uwarunkowaniach rozwoju człowieka - analizowanych w kontekście organizacji procesów nauczania i mechanizmów uczenia się, zwłaszcza w perspektywie edukacji polonistycznej. Poznanie podstaw wiedzy o rozwoju poznawczym, językowym, emocjonalnym i fizycznym człowieka, w tym o budowie i funkcjonowaniu ludzkiego mózgu, a także o zaburzeniach rozwoju oraz procesach pamięciowych, stylach uczenia się i metodach nauczania umożliwia uczestnikom zajęć dostrzeżenie w uczniu osoby o zróżnicowanych potrzebach i możliwościach, które należy dogłębnie poznać i brać pod uwagę w organizacji pracy dydaktyczno-wychowawczej na lekcjach języka polskiego.

4. Emisja głosu i techniki mowy
Celem spotkań jest uwrażliwienie na głos postrzegany jako element struktury psychofizycznej człowieka. Koncentrują się one na odkrywaniu niepowtarzalnego, właściwego każdej osobie piękna naturalnego głosu. Zajęcia służą poszerzeniu możliwości wokalnych, zwiększają świadomość ciała, poprawiają technikę mowy i wyrazistość wypowiedzi, kształcą umiejętności w zakresie przezwyciężania złych nawyków emisyjnych oraz ochrony narządów służących jego wydawaniu. Techniki relaksacyjne, praca z ciałem, masaż, śpiew i ruch sprawiają, że głos staje się mocniejszy i dźwięczniejszy. Ćwiczenia mają również charakter terapeutyczny, uczą samoświadomości i samoakceptacji, pomagają w odkryciu własnej osobowości.

5. Komunikacja werbalna i niewerbalna
Zajęcia mają dostarczyć ich uczestnikom wiedzy i umiejętności praktycznych związanych ze skutecznym i spójnym komunikowaniem się werbalnym i niewerbalnym. Komunikacja niewerbalna dokonuje się z udziałem wszystkich ludzkich zachowań, postaw i obiektów innych niż słowa, które komunikują wiadomości i mają wspólne społeczne znaczenie. Uwzględnia się tu: wygląd fizyczny, ruch ciała, gesty, wyraz twarzy, ruch oczu, dotyk, głos oraz sposób wykorzystywania czasu i miejsca w komunikowaniu się.

6. Praktyczna stylistyka
Celem zajęć jest doskonalenie umiejętności związanych z posługiwaniem się różnymi stylami polszczyzny, konstruowaniem i przekształcaniem tekstu, jak również odbieraniem i tworzeniem różnych gatunków wypowiedzi, przydatnych zarówno w szkole, jak i w codziennej praktyce językowej (m.in. wypowiedzi grzecznościowe, urzędowe, naukowe, medialne).

7. Literatura dla dzieci i młodzieży

8. Metodyka języka polskiego w szkole podstawowej (kształcenie językowo-literackie)
Podczas zajęć studenci zapoznają się z problemami kształcenia językowego i literacko-kulturowego w szkole podstawowej; rozwijają umiejętności praktycznego wykorzystania na lekcjach języka polskiego różnych dziedzin wiedzy polonistycznej oraz psychologicznej i pedagogicznej w planowaniu i organizacji pracy z uczniami klas IV-VI szkoły podstawowej.

9. Metodyka języka polskiego w gimnazjum (kształcenie językowe)
Celem ćwiczeń jest przygotowanie studentów do prowadzenia lekcji z zakresu kształcenia językowego w gimnazjum. W trakcie zajęć omawiane są różnice między szkolnym a akademickim ujęciem poszczególnych zagadnień z wiedzy o języku oraz rozwijane umiejętności potrzebne nauczycielowi poloniście do realizacji celów dydaktycznych związanych z kształceniem językowym (rozwijaniem świadomości językowej oraz umiejętności wypowiadania się uczniów w mowie i piśmie) na III etapie edukacji.

10. Metodyka języka polskiego w gimnazjum (kształcenie literackie)
Metodyka języka polskiego w gimnazjum (kształcenie literackie) jest przedmiotem specjalizacyjnym (specjalizacja nauczycielska), przeznaczonym dla studentów trzeciego roku, przygotowującym do pracy nauczycielskiej w gimnazjum. Wychodzimy z założenia, że dobry nauczyciel to przede wszystkim dobry czytelnik, który umie podzielić się swą pasją lekturową z uczniami, a także potrafi wykształcić w nich sztukę twórczej lektury.

11. Podręczniki i programy polonistyczne w szkole podstawowej i gimnazjum
Podczas zajęć studenci zapoznają się z wybranymi programami i podręcznikami do języka polskiego dla szkoły podstawowej i gimnazjum. Celem spotkań jest wykształcenie umiejętności oceniania programów i podręczników. Punkt wyjścia stanowi rozmowa na temat istoty reformy edukacji z 2008 r. oraz analiza obowiązujących podstaw programowych dla II i III etapu edukacji (wydobycie głównych założeń merytorycznych tychże oraz istotnych różnic między nimi). Podczas zajęć ustala się istotne właściwości programu nauczania i podręcznika szkolnego oraz analizuje, porównuje i ocenia - pod względem wartości merytorycznej, dydaktycznej, wychowawczej i samokształceniowej - wybrane programy nauczania i podręczniki polonistyczne dla szkoły podstawowej i gimnazjum.

12. Edukacja medialna w szkole
Postęp technologii informatycznych i multimedialnych, konieczność urozmaicania i uatrakcyjniania zajęć, dążenie do wykorzystywania języka nowoczesnej kultury w praktyce szkolnej - wszystko to stawia przed nauczycielami nowe zadania i wymagania. Aby sprostać tym wyzwaniom, przyszły nauczyciel musi umieć posługiwać się nowoczesnym sprzętem i wykorzystywać go na lekcji, musi znać dostępne na rynku programy i pomoce do nauki języka polskiego, musi też umieć tworzyć ciekawe, użyteczne prezentacje multimedialne - rozwijaniu tych umiejętności służą zajęcia Techniki multimedialne w praktyce nauczyciela polonisty.

B. Kształcenie na poziomie magisterskim

1. Psycholingwistyka

2. Metodyka języka polskiego w liceum (kształcenie kulturowo-literackie)
Metodyka języka polskiego w liceum stanowi połączenie refleksji wywiedzionej z teorii lektury z nauką o języku oraz zajęć typowo metodycznych, przygotowujących do pracy nauczycielskiej w szkołach ponadgimnazjalnych. Wychodzimy z założenia, że dobry nauczyciel to przede wszystkim dobry czytelnik i sprawny interpretator oraz sprawny stylista, który umie podzielić się swą pasją lekturową z uczniami, zachęcić ich do samodzielnego sięgania po teksty literatury pięknej, a także wykształcić w nich sztukę twórczej lektury (tj. nakierowanej na – możliwie najbardziej samodzielną – interpretację tekstu) oraz umiejętności wszechstronnego wypowiadania się – w mowie i piśmie – w różnych odmianach i stylach polszczyzny.

3. Programy autorskie i podręczniki polonistyczne w liceum
Celem zajęć jest przedstawienie studentom specjalizacji nauczycielskiej aktualnych programów i podręczników polonistycznych dla liceum. Zajęcia mają charakter warsztatowy, dzięki czemu studenci poznają możliwości wykorzystania podręczników w sytuacjach dydaktycznych. Punktem wyjścia zajęć jest analiza aktualnych podstaw programowych i wynikających z nich założeń merytorycznych. Przedstawiane są najczęściej wykorzystywane programy, analizie podlega ich wartość merytoryczna i dydaktyczna oraz przydatność w przygotowywaniu uczniów do wymagań stawianych przez Nową Maturę. Analizie programów towarzyszy refleksja nad funkcjami podręcznika szkolnego, zwłaszcza zaś podręcznika polonistycznego w liceum: dla kogo przeznaczony jest podręcznik i jakie powinny być kryteria jego wyboru. Szacowana jest także wartość podręcznika; przeglądowi podlegają najczęściej wykorzystywane obecnie podręczniki licealne. Ostatnim zagadnieniem podejmowanym na zajęciach jest relacja pomiędzy podręcznikiem a możliwościami realizacji programu oraz sposoby wykorzystywania podręcznika w samokształceniu.

4.Warsztaty interpretacji tekstu

5. Konteksty nauczania języka polskiego (filozofia, historia, historia sztuki, literatura powszechna, edukacja medialna w praktyce polonisty)

6. Techniki prezentacji szkolnych