dr Dąbrówka Mirońska



Stopień doktora nauk humanistycznych uzyskała w 2014 roku na podstawie rozprawy Wydania ilustrowane polskiej literatury pięknej w latach 1840-1900. Ilustracja jako lektura tekstu napisanej pod kierunkiem dr hab. Danuty Sosnowskiej.

Zagadnienia, którym poświęcono dysertację, sytuują się na pograniczu dwóch dyscyplin: historii literatury i historii sztuki. Ewokowana w podtytule pracy idea ilustracji jako lektury, a więc obrazu jako sposobu czytania tekstu, była jednym z kluczowych problemów badawczych. Celem rozprawy stało się rozważenie, jak plastyka wizualizuje słowo, ale też jak je interpretuje, modyfikuje, jak generuje nieoczekiwane sensy, co pozwala na powstanie wspólnej przestrzeni odbioru, w której dochodzi do spotkania wyobraźni literackiej i plastycznej. Graficzne interpretacje dzieł literackich w XIX wieku stanowiły istotny element wymowy książki, któremu nadawano narracyjne znaczenie, niekiedy wykraczające poza to, o czym opowiadał sam tekst. W takich przypadkach ilustracja stawała się samodzielnym komentarzem do utworu, czasem obnażającym sferę jego erotycznego tabu, przemilczanego okrucieństwa, przywracającym to, co nieobecne i prowokującym do zupełnie innego spojrzenia na literacki pierwowzór. Częściej jednak spotykamy sytuację odwrotną, kiedy rysunek miłosiernie łagodził zbyt drastyczny opis, nie pozwalając, żeby zaczerpnięte z literatury sceny aż nazbyt zbliżyły się do oczu czytelnika, co odpowiadało ówczesnym konwencjom estetycznym. Ilustrowanie stawało się zatem „zdradą” tekstu, operacją na słowie, zaś rysownicy dopuszczali się przekształceń prezentowanych sensów, przede wszystkim zaś wprowadzali aspekt ideologiczny do proponowanych przez siebie wizualizacji, czyli propagowali takie wyobrażenia treści literackich, które mogły znaleźć aprobatę czytelników i mieściły się w granicach społecznej akceptowalności. W ten sposób ilustracja jako nośnik idei kształtowała i wzmacniała wyobrażenia zbiorowe. Operując konkretnym typem przedstawienia, na równi z tekstem organizowała wyobraźnię narodową Polaków.

Tekst zasadniczy został uzupełniony katalogiem materiałowym, w którym zamieszczono techniczny opis egzemplarzy stanowiących przedmiot analiz. Organiczną częścią pracy jest również źródłowy materiał ilustracyjny, zaprezentowany w formie aneksu.

Prowadzone zajęcia

Funkcjonowanie wydawnictwa, w ramach specjalizacji edytorsko-wydawniczej.

Zainteresowania

Literatura, kultura i etykieta językowa, prawo autorskie, język biznesowy, edytorstwo, ilustracja, historia sztuki, psychologia rozwoju, gotowanie, ekologia, działalność społeczna.

Publikacje

Artykuły
Literackie i plastyczne obrazy śmierci w ilustrowanych wydaniach polskiej XIX-wiecznej beletrystyki, [w:] „Analecta Literackie i Językowe”, tom IV: Wzniosłość i makabra w literackich obrazach śmierci, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2014, s. 87–99.

Ilustracja jako źródło sporów o narodowe świętości – na przykładzie dziewiętnastowiecznych wydań polskiej literatury pięknej, [w:] „Humanistyka XXI wieku. Rocznik doktorantów Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego”, Nr 1 (5)/2014.

Obraz jako lektura. Na przykładzie ilustracji do Marii Antoniego Malczewskiego, [w:] „Humanistyka XXI wieku. Rocznik doktorantów Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego”, Nr 1 (4)/2013, s. 65–77.
Słowiańszczyzna wyobrażona w ujęciu Michała Elwiro Andriollego. Na przykładzie ilustracji do Starej baśni Józefa Ignacego Kraszewskiego, [w:] „Balkan United. Czasopismo studencko-doktoranckie Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Adama Mickiewicza”, Nr 7, czerwiec 2013, s. 70–86.

 

WSTECZ