dr hab. Agnieszka Mikołajczuk


E-mail

amikolajczuk@tlen.pl
ORCID: 0000-0003-1830-0215

Adiunkt w Zakładzie Edukacji Polonistycznej i Kształcenia Ustawicznego

Zainteresowania naukowe

  • Semantyka językoznawcza (w tym: semantyka nazw uczuć w języku polskim i w badaniach porównawczych, znaczenie słowa w tekście artystycznym, rozumienie frazeologizmów przez młodzież)
  • Nauczanie polskiego jako języka rodzimego oraz obcego
  • Stylistyka i tekstologia (w tym: studia nad gatunkiem reportażu)

Stanowisko i przebieg kariery naukowej

1991 – Magister filologii polskiej ze specjalnością nauczycielską (dyplom z wyróżnieniem);
1997 – doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa (wyróżnienie)
2001 – Master of Philosophy (by Research) in English Language and Slavonic Studies (Uniwersytet w Glasgow)
2010 – doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa (wyróżnienie)

Członkostwo organizacji naukowych, funkcje

  • od 2011 – członek Komisji Etnolingwistycznej, a po reorganizacji współpracownik Sekcji Etnolingwistycznej PAN
  • od 1999 – członek Komisji Dydaktycznej Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN (w tym w latach 1999-2003 – sekretarz Komisji), a po reorganizacji członek Sekcji Dydaktycznej RJP
  • członek Polskiego Towarzystwa Językoznawczego
  • członek Polskiego Towarzystwa Językoznawstwa Kognitywnego
  • członek  Komitetu Naukowego Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Językoznawstwo Kognitywne 2015”, organizowanej w Lublinie przez Polskie Towarzystwo Językoznawstwa Kognitywnego i Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
  • członek zespołu rzeczoznawców Ministerstwa Edukacji Narodowej powołanego do recenzowania podręczników szkolnych – recenzent językowy
  • członek  zespołu kierowanego przez Dr Joannę Dobkowską, który opracował „Projekt modernizacji egzaminu maturalnego 2015” w ramach współpracy z Centralną Komisją Egzaminacyjną (listopad 2010 – grudzień 2011)
  • członek kierowanego przez Prof. dra hab. Sławomira Żurka  zespołu, który opracował na zlecenie MEN „Projekt podstawy programowej nauczania języka polskiego w szkole” dla etapów II, III i IV (2008)

Członkostwo w zespołach redakcyjnych i recenzenckich czasopism i wydawnictw naukowych

  • Członek redakcji międzynarodowego czasopisma lingwistycznego „LaMiCuS – Language, Mind, Culture and Society / Język, Umysł, Kultura i Społeczeństwo" (red. nacz. Prof. Agnieszka Libura), Polskie Towarzystwo Językoznawstwa Kognitywnego. ISSN 2544-6886
  • Członek redakcji rocznika „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej” (red. nacz. Prof. Mariola Jakubowicz), Instytut Slawistyki PAN. ISSN: 0081-7090, eISSN: 2392-2435
  • Członek zespołu recenzentów naukowych rocznika „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” (red. nacz. Prof. Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska), Lublin: UMCS. ISSN: 0860-8032,  e-ISSN: 2449-8335
  • Współpraca recenzencka z czasopismami naukowymi: „Psychologia Rozwojowa” (Kraków, 2014), „Poradnik Językowy” (Warszawa, 2014), „Poznańskie Studia Slawistyczne” (Poznań, 2015), oraz z wydawnictwami naukowymi: Wydziału Polonistyki UW,  UMCS, Universitas.

Nagrody i wyróżnienia

  • Nagroda indywidualna Rektora Uniwersytetu Warszawskiego za wyróżnioną rozprawę doktorską (Warszawa, 19.11.1998)
  • Stypendium naukowe British Council i University of Glasgow (Wielka Brytania, Szkocja, studia podyplomowe na Wydziale Anglistyki i Wydziale Slawistyki Uniwersytetu w Glasgow, 1.10.1998–30.06.1999)
  • Nagroda Rektora Uniwersytetu Warszawskiego (Warszawa, 19.11.2001)
  • Nagroda indywidualna II stopnia Rektora Uniwersytetu Warszawskiego (Warszawa, 19.11.2010)
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej (przyznany przez minister Edukacji Narodowej 21 VIII 2013 r., wręczony przez J.M. Rektora UW 19 II 2014 r.)

Publikacje

Artykuły naukowe (wybór)
Rozumienie współczesne i dzieje wyrażenia miłość własna w polszczyźnie (współautorstwo z Prof. Renatą Grzegorczykową), „Prace Filologiczne”, 2019, t. 73, s. 545-569.
Wartość refleksji semantycznej w kształceniu polonistycznym – „Poradnik Językowy” 2018, z. 9, s. 81-95.
Konceptualizacja WSTYDU i DUMY utrwalona w polszczyźnie ogólnej i specjalistycznej (w języku psychologów) – na tle porównawczym języka angielskiego – „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia”, Sectio J (Pedagogia-Psychologia), vol. 31,  nr 4, 2018: „Język emocji”, red. Barbara Gawda, s. 17-33. Dostęp: https://journals.umcs.pl/j/issue/view/404/showToc .
Między słowami a przeżyciami. O rozumieniu wstydu we współczesnym języku polskim  „Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawla II KUL”, 30 (2017), nr 118: Wstyd, kwiecień-czerwiec 2017, Lublin, s. 101-126.
Czy duma to przeżycie odświętne? Z badań nad konceptualizacją dumy (ang. pride) w polszczyźnie. Je duma (hrdost / pycha) prožitkem svátečním? Z výzkumu konceptualizace hrdosti / pychy (angl. pride) v polštině (Shrnutí), [w:] Lidský život a každodennost v jazyce, red. Lucie Saicová Římalová, Irena Vaňková, Praha 2016: Univerzita Karlova, Filozofická fakulta, s. 105-119.
Językowy obraz świata w edukacji polonistycznej a treści nauczania w podstawie programowej i wybranych podręcznikach szkolnych. „Poradnik Językowy” 2015, z. 1, s. 53-68.
O nieśmiałości (i wstydliwości) w języku polskim (ujęcie semantyczne). „Prace Filologiczne” 2014, t. LXIV 2, s. 251-274.
Modele gatunkowe tekstu pisanego przez uczniów na egzaminie maturalnym (w kontekście planowanej modernizacji matury z języka polskiego). „Poradnik Językowy” 2013, z. 1, s. 39-52.
O RADOŚCI w ujęciu lingwistycznym: z problemów semantycznych badań porównawczych, „Etnolingwistyka” 2013, t. 25, s. 219-238.
Możliwości i ograniczenia kształtowania postaw poprzez język w szkolnej edukacji polonistycznej. [w:] Wartości i wartościowanie w edukacji humanistycznej, red. Magdalena Marzec-Jóźwicka, Lublin 2013: Towarzystwo Naukowe KUL Jana Pawła II, s. 169-190.
Konceptualizacja wstydu w języku polskim (na tle porównawczym), [w:]  Odkrywanie znaczeń w języku, red. A. Mikołajczuk, K. Waszakowa, Warszawa 2012: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, s. 124-145.
A Cross-Linguistic Perspective (Polish versus English) on the Conceptualization of 'Zadowolenie' (Satisfaction/Being Glad, Contentment, Pleasure), tłum. Iwona i David Stephenson, [w:] Dynamicity in Emotion Concepts, ed. Paul Wilson [Lódz Studies in Language, vol. 27, ed. by Barbara Lewandowska-Tomaszczyk], Frankfurt am Main 2012: Peter Lang, p. 333-355.
Obraz fascynacji w języku polskim (wybrane zagadnienia), [w:] Tělo, smysly, emoce v jazyce, ed. Irena Vaňková, Praha 2012: Univerzita Karlova v Praze, Filozofická fakulta, Ústav českého jazyka a teorie komunikace, p. 44-53.
Mówiąc o uczuciach: między naturą i kulturą. O podstawach konceptualizacji uczuć w kontekście semantycznych badań porównawczych. „Etnolingwistyka” 2011; t. 23, s. 67-82
Mówiąc o uczuciach: między naturą i kulturą. O podstawach konceptualizacji uczuć w kontekście semantycznych badań porównawczych. „Etnolingwistyka” 2011, t. 23, s. 67-82.
RADOST v současné polštině: aspekty konceptualizace a rozrůzněnost modelů emocí, [w:] Obraz člověka v jazyce, red. Irena Vaňková, Jasňa Pacovská. Univerzita Karlova v Praze, Filozofická fakulta, Ústav českého jazyka a teorie komunikace, Praha 2010, s. 64-80.
Obraz uczuć z rodziny RADOŚCI w wybranych słownikach współczesnego języka polskiego, [w:] Słowa – kładki, na których spotykają się ludzie różnych światów, red. Iwona Burkacka, Radosław Pawelec, Dorota Zdunkiewicz-Jedynak, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010, s. 127-146.
Pragmatyczno-stylistyczne perspektywy analizy reportażu. „Poradnik Językowy” 2009, z. 10, s. 43-63.
O metaforycznej konceptualizacji radości i szczęścia w języku polskim w kontekście porównawczym (wybrane zagadnienia), [w:] Pojęcie – słowo – tekst, red. Renata Grzegorczykowa, Krystyna Waszakowa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008, s. 45-59.
Ile radości jest w radości? O modelach uczuć „w rodzaju radości” związanych z rzeczownikiem radość, „Poradnik Językowy” 2007, z. 4, s. 57-71.
Uczucia „w rodzaju radości” w świetle danych języka polskiego (radość, szczęście, zadowolenie, wesołość), [w:] Fenomen radości, red. Anna Grzegorczyk, Jan Grad, Paulina Szkudlarek, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2007, s. 65-73.
red. Christian J. Kay, Jeremy J. Smith, ANGER in Polish and English: A semantic comparison with some historical context, [w:] Categorization in the History of English; Amsterdam/Philadelphia 2004; John Benjamins Publishing Company; s. 159-178.
red. Jerzy Bartmiński, Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska, Ryszard Nycz, Punkt(y) widzenia w reportażu. Od etymologii nazwy do tworzywa gatunku, [w:] Punkt widzenia w tekście i w dyskursie; Lublin 2004; Wydawnictwo UMCS; s. 113-126.
Uczucia w języku - między naturą a kulturą. "Poradnik Językowy" 2004; z. 6, s. 33-46.
red. Anna Duszak, Nina Pawlak, Konceptualizacja gniewu w polszczyźnie w perspektywie porównawczej, [w:] Anatomia gniewu: emocje negatywne w językach i kulturach świata ; Warszawa 2003; Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego; s. 111-123.
Horyzont polityczny współczesnych Polaków, „Poradnik Językowy” 2003; z. 4, s. 3-15.
red. Jan Mazur, Kognitywizm a nauczanie języka polskiego jako obcego, [w:] Polonistyka w świecie. Nauczanie języka i kultury polskiej studentów zaawansowanych ; Lublin 2000; Wydawnictwo UMCS; s. 83-96.
red. Angeliki Athanasiadou, Elżbieta Tabakowska, The metonymic and metaphorical conceptualisation of anger in Polish, [w:] Speaking of Emotions: Conceptualisation and Expression; Mouton de Gruyter, Berlin, New York 1998; s. 153-190.
Konotacje nazw drogich kamieni w utworach Juliusza Słowackiego (na przykładzie rubinu). „Przegląd Humanistyczny” 1994; z. 1, s. 89-107.
Publikacje książkowe
Współredakcja naukowa (z Prof. Krystyną Waszakową) części II tomu 73 „Prac Filologicznych”, 2019.
Odkrywanie znaczeń w języku, red. naukowa: Agnieszka Mikołajczuk, Krystyna Waszakowa,  Warszawa 2012, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, ss. 332.
Renata Grzegorczykowa, Świat widziany poprzez słowa. Szkice z semantyki leksykalnej;  red. naukowa: Agnieszka Mikołajczuk, Warszawa 2012, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, ss. 345.
Agnieszka Mikołajczuk, Obraz radości we współczesnej polszczyźnie, Warszawa 2009, Wydawnictwo Naukowe Semper; ss. 357.
Na językoznawczych ścieżkach. Prace ofiarowane Profesorowi Jerzemu Podrackiemu,  red. Agnieszka Mikołajczuk, Radosław Pawelec, Warszawa 2007, Wydawnictwo Naukowe Semper; ss. 324.
Kompetencje nauczyciela polonisty we współczesnej szkole,  red. Edyta Bańkowska, Agnieszka Mikołajczuk  [współautorstwo Wniosków i postulatów (s. 327-332)] ; Warszawa 2006, Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW, ss. 333.
Wiedza o języku polskim w zreformowanej szkole. Szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne,  red. Agnieszka Mikołajczuk, Jadwiga Puzynina  [wydanie II, zmienione i rozszerzone o opis treści nauczania z IV etapu edukacji], [współautorstwo – z Jadwigą Puzyniną – Ogólnej siatki pojęć i terminów (s. 11-28) oraz Indeksu pojęć i terminów (s. 203-224)], Warszawa 2004, Wydawnictwo Nowa Era, ss. 224.
Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów,  red. Edyta Bańkowska, Agnieszka Mikołajczuk  [kierowanie projektem; współredakcja tomu – z Edytą Bańkowską; autorstwo rozdziałów: O komunikacji językowej (s. 17-49), Reportaż – uobecnienie prawdy o człowieku i świecie (s. 221-267), Reportaż w szkole (s. 375-396); współautorstwo – z Edytą Bańkowską – rozdziału Swoistość komunikacji językowej w sytuacji szkolnej (s. 353-356)], Warszawa 2003, Książka i Wiedza, ss. 439.
Gniew we współczesnym języku polskim. Analiza semantyczna; Warszawa 1999; Wydawnictwo Energeia; ss. 256
Agnieszka Mikołajczuk, Gniew we współczesnym języku polskim. Analiza semantyczna, Warszawa 1999, Wydawnictwo Energeia, ss. 256.

 

WSTECZ