Publikacje pracowników Zakładu Logopedii i Komunikacji Językowej

wolanska1
Ewa Wolańska
Szybko – Mobilnie – Skrótowo, czyli Właściwości komunikacyjne, tekstowe i stylistyczne krótkiej wiadomości tekstowej
Warszawa 2006: Dom Wydawniczy Elipsa. 

 majdak1 Magdalena Majdak
Słownik warszawski: koncepcja-realizacja-recepcja

Książka jest pierwszą próbą monografii najobszerniejszego w rodzimej leksykografii słownika ogólnego - Słownika języka polskiego pod redakcją Jana Karłowicza, Adama Antoniego Kryńskiego i Władysława Niedźwiedzkiego (Warszawa 1898-1927). Część pierwsza zawiera rys sytuacji politycznej, społecznej i naukowej, w jakiej powstawał Słownik. Przedstawia stan badań oraz gromadzi dane edytorskie dotyczące tej publikacji. W rozdziale drugim ukazano historię dzieła, jego koncepcję, przebieg prac leksykograficznych, skład i udział redaktorów i współpracowników; uwagę poświęcono recepcji, a także m.in. problemom związanym z finansowaniem przedsięwzięcia. Część trzecia skupia się na badaniu realizacji postulatów teoretycznych w obrębie makrostruktury i mikrostruktury Słownika.

 zlikj_siudzinska1 Natalia Siudzińska
Formy alternatywne we fleksji nazw miejscowości na obszarze Polski
Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW oraz BEL Studio, Warszawa 2009

Książka jest poświęcona formom alternatywnym (wariantywnym) we fleksji polskich nazw miejscowości. Formy alternatywne są traktowane jako problem czysto fleksyjny. Takie podejście pozwala uznać za alternatywne formy nazw równokształtnych (quasi homonimów), których paradygmaty różnią się tylko końcówkami dopełniacza. Główną część książki stanowi analiza nazw miejscowości pod kątem doboru form w dopełniaczu liczby pojedynczej oraz w dopełniaczu liczby mnogiej. Kolejno zostały omówione nazwy miejscowości singularne rodzaju męskiego, żeńskiego, nijakiego oraz nazwy miejscowości pluralne. Każdy z rozdziałów zawiera szczegółową analizę materiału oraz dokładne informacje statystyczne, dotyczące repartycji (uwarunkowanej zakończeniami tematu) końcówek w dopełniaczu. Książkę zamyka aneks tych nazw miejscowości, które wykazują tendencje do wariantywności końcówek w dopełniaczu.
 zlikj_stepien1 Marzena Stępień
Mówienie i prawda. O czasownikowych wykładnikach wiedzy niezweryfikowanej przez mówiącego
Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW oraz BEL Studio, Warszawa 2009

Przedmiot książki stanowi analiza semantyczno-składniowych właściwości grupy polskich czasowników, takich jak twierdzić, że_, stwierdzić, że_, utrzymywać, że_, zapewniać, że_, deklarować, że_, oświadczać, że_ i głosić, że_. Są to czasowniki mówienia, w których znaczeniu zawarta jest informacja o stanie epistemicznym nadawcy.
Ludzie, podobnie jak inne istoty żywe, w odniesieniu do których użylibyśmy zaimka ktoś, dysponują różnego typu wiedzą. Lecz tym, co nas spośród innych “ktosiów” wyróżnia, jest nasza zdolność do postrzegania siebie, innych istot i rzeczy, stanów rzeczy czy nawet pojęć abstrakcyjnych jako obiektów epistemicznych.
Zapewne większość Czytelników spodziewałaby się raczej stwierdzenia, że tym, co odróżnia homo sapiens od innych gatunków żyjących, jest jego zdolność mówienia. I byłaby to prawda, lecz jedynie częściowa. Mowa taka, jaką dysponuje człowiek, niemożliwa byłaby bez wspomnianej powyżej, szczególnej wiedzy i działania.
Koncepcja tych dwóch ludzkich właściwości (wiedzy i mówienia), pojmowanych tak, jak rozumie je A. Bogusławski, znajduje odzwierciedlenie w znaczeniu jednostek języka, które stanowią przedmiot tej książki.
 zlikj_zaron1
Zofia Zaron
Problemy składni funkcjonalnej
Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW oraz BEL Studio, Warszawa 2009

Książka stanowi wybór 17 tekstów związanych tematycznie z opisem niektórych problemów składni polskiej i publikowanych w różnych tomach językoznawczych w ciągu ostatnich dziesięciu lat.
W dostępnych gramatykach i kompendiach językowych zadania składni formułowane są w różnorodny sposób. U podstaw prezentowanej tu propozycji opisu składniowego leży podstawowe założenie o binarności, a właściwie o trinarności jednostek składniowych. Mianowicie każda jednostka zdaniowa jest autonomiczną całością ze względu na treść, formę, a także intonację oraz ze względu na ich wzajemne uwarunkowania. Podstawę opisu składniowego stanowi minimalny tekst językowy (komunikat), tj. taki, który wystarcza nadawcy tekstu do przekazania samodzielnej minimalnej informacji. O tekście tym powiedzieć możemy, jakie mniejsze jednostki na niego się składają i w jaki sposób został on zbudowany, aby stanowił akt mowy (wypowiedź). Tym właśnie problemom poświęcone zostały w większości rozważania składniowe zaprezentowane w Problemach składni funkcjonalnej.
 zlikj_chojak1
Jolanta Chojak
Semantyka i składnia czasowników oznaczających reakcje słowne
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2006

„Jest to oryginalna praca twórcza, stanowiąca poważny wkład do rozwoju semantyki, składni i pragmatyki współczesnego języka polskiego, a także teorii języka. Istotne walory tej pracy, takie jak dokładność analizy faktów językowych, wnikliwość argumentacji, konsekwencja w postępowaniu badawczym, zgodnym z przyjętymi założeniami, a także rzeczowość i obiektywizm ocen sądów innych autorów [...], pozwalają na stwierdzenie, że monografia ta może być traktowana jako wzór dla dalszych analiz innych predykatów illokucyjnych”
(z recenzji M. Grochowskiego)

„Jolanta Chojak [...] niejednokrotnie poddaje krytyce sądy, które wydawały się niepodważalne, wyjaśnia sprawy, które wyglądały na niemożliwe do wyjaśnienia [...]. Poruszane problemy należy zaliczyć do trudnych, ale prezentowane są w sposób jasny, klarowny”.
(z recenzji K. Kleszczowej)
 zlikj_chojak2 Jolanta Chojak
Zrozumieć jak. Studium składniowo-semantyczne
Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW oraz BEL Studio, Warszawa 2009

Książka jest monografią ścisłym tego słowa znaczeniu. Dotyczy jednego problemu – jest nim pytanie o status gramatyczny i semantyczny tytułowego zaimka. Analizowane są typowo gramatyczne użycia jak (w wypowiedzeniach względnych i intensjonalnych, a także pytaniach zależnych) oraz użycia w konstrukcjach porównawczych. Te ostatnie stanowią centralną część opracowania. Istota porównania została w nim przedstawiona za pomocą pojęć wiedzy i mówienia, na których opiera się zaproponowana eksplikacja wyrażenia X jest jak Y. Analiza znaczenia jak jest dopełniona analizą innych wykładników podobieństwa: przymiotnika podobny do [kogoś/czegoś] i czasownika przypominać [kogoś/coś], a także konstrukcji komparatywnych z jak będącym częścią schematu czasowników percepcyjnych opisowych (wyglądać, brzmieć, smakować).
 zlikj_drozdz1 Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk
Studium konstrukcji efektywnych we współczesnej polszczyźnie
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2006

Studium konstrukcji efektywnych we współczesnej polszczyźnie przedstawia charakterystykę morfologiczną i referencjalną wskazanych w tytule wyrażeń, które były już przedmiotem opisu w polskim językoznawstwie. W Studium przyjęto jednak nieco szersze rozumienie elektywności, konstrukcje takie to nadal wyrażenia złożone, zbudowane z trzech elementów: (1) nadrzędnika, (2) przyimka z lub spośród oraz (3) rzeczownika w dopełniaczu. Novum w opisie jest to, że nadrzędnikami mogą być aż cztery klasy wyrażeń: przymiotniki stopniowalne, cała klasa zaimków, liczebniki różnych typów oraz wyrażenia służące do kwantyfikacji partytywnej. Odnotowanych zostało ponad czterdzieści konstrukcji elektywnych używanych we współczesnej polszczyźnie. Praca poświęcona została nieidentyfikującym wyrażeniom referencjalnym. Szczegółowe analizy przeprowadzone są na podstawie przykładów zawierających konstrukcje: jeden z, któryś z, którykolwiek z, ktoś z, ktokolwiek z, coś z, cokolwiek z, niektórzy z, niejeden z, (przymiotnik) z. Wybrane konstrukcje łączy również to, że mają pewne konteksty wspólne z konstrukcją jeden z, która jest najczęściej występującym w języku polskim wyrażeniem wybiórczym.
 zlikj_zaron_sobotka
redakcja naukowa:  Zofia Zaron i Piotr Sobotka
Słowo i wypowiedź 1. Zbiór zadań do nauki o języku polskim
Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW oraz BEL Studio, Warszawa 2010

Materiały opracowali:
Propedeutyka wiedzy o języku – Piotr Sobotka
Fonetyka i fonologia języka polskiego – Natalia Siudzińska, Magdalena Cepryńska
Słowotwórstwo języka polskiego – Marzena Stępień, Magdalena Horodeńska-Ostaszewska
Fleksja języka polskiego – Jolanta Chojak
Składnia języka polskiego – Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, Zofia Zaron


Książka ta to propozycja ćwiczeń z komentarzem teoretycznym, odpowiadających zakresem dwóm powiązanym ze sobą kursom uniwersyteckim prowadzonym w ramach nauki językoznawstwa synchronicznego: wprowadzeniu do nauki o języku i gramatyce opisowej języka polskiego. W przeważającej większości zadania przygotowane do tego opracowania były już z powodzeniem sprawdzone w praktyce dydaktycznej. Materiał do nich, zaczerpnięty tak z tekstów literackich, jak i z polszczyzny potocznej, został starannie dobrany w taki sposób, aby ilustrować poszczególne zagadnienia nauki o języku: działy fonetyki i fonologii, słowotwórstwa, fleksji, składni, a także w podstawowym wymiarze semantyki i pragmatyki. Autorzy, opierając się na swoich długoletnich doświadczeniach w pracy ze studentami, stworzyli nieocenioną pomoc dydaktyczną, którą cechuje konsekwencja i jednolitość metodologiczna.
Jest adresowana do studentów dziennych i zaocznych studiów filologicznych (nie tylko polonistycznych) w Polsce i zagranicą, prowadzących zajęcia z gramatyki, nauki o języku i językoznawstwa ogólnego, uczniów przygotowujących się do podjęcia uniwersyteckich studiów filologicznych i wszystkich zainteresowanych wiedzą o języku polskim. Wiele z prezentowanych tu zadań można również wykorzystać w glottodydaktyce na poziomie zaawansowanym.
Ta publikacja nie tylko uczy myślenia, ale również bawi, dzięki materiałowi językowemu dobranemu z dowcipem, a zarazem z dużym smakiem. Świadczy ona o tym, że jej Autorzy bacznie obserwują język, czują go i żyją nim oraz wiedzą, jak praktycznie i w przystępny sposób tłumaczyć trudne zagadnienia językoznawstwa.


⇦ WSTECZ