Badania naukowe ZLiKJ

Synchroniczno-diachroniczne badania nad współczesnymi nazwami osobowymi

projekt naukowo-badawczy

Celem projektu jest wszechstronne zbadanie znaczenia oraz funkcjonowania nazw osobowych we współczesnej polszczyźnie. Rezultaty badań zostaną opublikowane w postaci dostępnego dla wszystkich słownika internetowego wraz z obszernym wstępem teoretycznym.

Badania potrwają trzy lata (2008-2011), zgodnie z warunkami określonymi w grancie przyznanym zespołowi przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (nr N N104 207935). Będą to pierwsze tego typu badania przeprowadzone na materiale języka polskiego, kompleksowe, a zarazem jednolite pod względem metodologicznym. Badacze określą znaczenie i zakres terminu „nazwa osobowa”, wyznaczą rejestr takich nazw, a następnie opiszą tak wyodrębnione jednostki pod względem semantycznym, gramatycznym i pragmatycznym. Nowość stanowić będzie zawarta w każdym haśle informacja o pochodzeniu oraz historycznym rozwoju wyrazu.

Takie łatwo dostępne opracowanie ma szansę stać się narzędziem pracy urzędników i tłumaczy, szczególnie przydatnym w czasach powszechnej globalizacji i europeizacji. Posłuży także językoznawcom, socjologom, dziennikarzom, a także zwykłym użytkownikom języka.

Problem, będący przedmiotem badań zespołu, został słabo opisany w dotychczasowej literaturze. Więcej uwagi poświęcano osobowym nazwom własnym. Jak dotąd ukazało się wiele słowników i opracowań imion, nazwisk i pseudonimów, zarówno staropolskich, jak i współczesnych. Temat pospolitych nazw osób bywa poruszany przy okazji prac na temat rodzaju czy etykiety językowej. Budzi też emocje podczas dyskusji nad relacją nazw kobiet i nazw mężczyzn w polszczyźnie. Rzadko natomiast staje się głównym przedmiotem dociekań językoznawców. Kryje się w nim jednak ogromny potencjał. Słownik, będący końcowym efektem prac zespołu, stanie się cennym źródłem wiedzy na temat myślenia Polaków o nich samych i o bliźnich, a także podstawą przyszłych, usystematyzowanych badań synchronicznych i diachronicznych nad różnymi zagadnieniami związanymi z nazwami osób.  Będzie stanowił również poręczny, łatwo dostępny, gdyż obecny w Internecie spis nazw zawodów, tytułów, stanowisk i funkcji, przydatny także w pracy administracyjnej.

Za historyczne aspekty opisu haseł odpowiada prof. Stanisław Dubisz (dziekan Wydziału Polonistyki, pracownik Zakładu Edytorstwa i Stylistyki IPS , kierownik projektu), natomiast za zagadnienia synchroniczne prof. dr hab. Zofia Zaron. Twórcą witryny internetowej oraz koniecznego do realizacji projektu oprogramowania jest mgr Krzysztof Siudziński. Członkami zespołu przygotowującego Słownik pospolitych nazw osobowych, który będzie stanowił efekt prowadzonych przez kolejne trzy lata badań, są pracownicy i doktoranci zakładu (dr Jolanta Chojak, dr Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, mgr Magdalena Horodeńska-Ostaszewska, dr Marzena Stępień), mgr Marta Piasecka z Zakładu Edytorstwa i Stylistyki IPS, a także dr Piotr Sobotka z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz mgr Celina Heliasz z Zakładu Budowy Gramatycznej Współczesnego Języka Polskiego IJP UW.



⇦ WSTECZ